oksana

free counter
Во Африка се појави нова држава. Јужен Судан, кој стекна независност после 21 година граѓанска војна во која загинаа околу 2 млн луѓе. На свечената церемонија во главниот град Џуба, спикерот на парламентот Џејмс Вани Ига ја прочита “Декларацијата за независност“. Прв претседател е Салва Кир. Пред неколку години во атентат погина Џон Гаранг, водач на бунтовниците од Јужен Судан против централната влада во Картум.

free counter
Превод од руски:
…Македонските просветители, сметајќи ја Македонија како дел од славјанскиот, а не грчкиот свет, ја започнале својата дејност со создавање народни училишта. Во нив предавале учители, кои добиле образование во Србија, Бугарија, Русија. Во Русија прв од македонците во 1842 година дошол Партение Зографски, виден деец на македонското просветителство. Македонците добивале помош и во другите славјански земји. Конкретно, еден од првите зборници на македонски народни песни бил издаден со активно учество на хрватскиот епископ Јосип Штросмаер.
Во првите македонски школи во основа се користел старословенскиот (црковнословенскиот) јазик.
Почнувајќи од од 1850 година и до почетокот на XX век во македонското училиште преовладувал бугарскиот јазик. Поточно, македонскиот литературен јазик, за чиј создавач се смета Ѓорѓи Пулевски (1838 – 1894), се појавил на преодот на 1860-тите кон 1870-тите години. Растот на националното сознание на македонците предизвикал реско противдејство во грчките кругови. Влијателната грчка заедница, тесно поврзана со метрополата во Атина, претставувала, во суштина, спроводник на влијанието на Грција во Македонија. Во главите на владеачките кругови во Грција, каде господствувале идејните наследници на “етеристите“ – членови на тајната организација “Филики етерија“, револуционерни борци за слобода на Грција во 1820-тите години, живеела панелинската “Мегали идеја“ – “Голема идеја“ за создавање на “Голема Грција“, лансирана од атинските идеолози во 1840-тите години. “Голема Грција“ требало да ги вклучи во себе Албанија, Македонија, островите во Егејското море и западното крајбрежје на Мала Азија.
Во Атина им било јасно, дека Отоманската империја клони кон залез и многу брзо на дневен ред ќе стани прашањето за делење на турските владенија. Тогаш елинизираната Македонија природно ќе стани дел на Голема Грција, која има “историски права“ на таа област уште од времето на Александар Македонски. Затоа обидите на словените, кои ја населувале Македонија, да се претстават себе за самостојна нација требало да се пресечат во зародишот.
Очите и ушите на турските чиновници се отворале само после волшебниот збор “бакшиш“, а грчките трговци во Македонија биле многу богати луѓе. Затоа нема ништо чудно во тоа, што во 1860-тите години турските власти започнале со гонење на дејците на македонското просветителство. Македонските учители биле тепани и фрлани во зандани, училиштата ги затворале. Во турските затвори го завршиле животот видните дејци на македонското просветителство браќата Димитар и Константин Миладинови, кои учеле во Русија…

…Македонские просветители, считая Македонию частью славянского, а не греческого мира, начали свою деятельность с создания народных школ. В них преподавали учителя, получившие образование в Сербии, Болгарии, России. Первым из македонцев в Россию в 1842 году приехал Парфений Зографский, выдающийся деятель македонского просвещения. Македонцы получали помощь и в других славянских землях. В частности, один из первых сборников македонских народных песен был издан при активном участии хорватского епископа Йосипа Штросмайера.
В первых македонских школах использовался в основном старославянский (церковнославянский) язык. Начиная с 1850-х годов и до начала ХХ века в македонской школе преобладал болгарский язык. Собственно македонский литературный язык, создателем которого считается Гёрги Пулевский (1838-1894), появился только на рубеже 1860-1870-х годов.
Рост национального сознания македонцев вызвал резкое противодействие в греческих кругах. Влиятельная греческая община, тесно связанная с метрополией в Афинах, являлась, по существу, проводником влияния Греции в Македонии. В умах правящих кругов Греции, где господствовали идейные наследники “этеристов” – членов тайной организации “Филики этерия”, революционных борцов за свободу Греции в 1820-х годах, жила панэллинская “Мегали идеа” – “Великая идея” создания “Великой Греции”, выдвинутая афинскими идеологами в 1840-х годах. “Великая Греция” должна была включать в себя Албанию, Македонию, острова Эгейского моря и западное побережье Малой Азии.
В Афинах ясно понимали, что Османская империя клонится к закату и очень скоро на повестку дня встанет вопрос раздела турецких владений. Тогда эллинизированная Македония станет естественной частью Великой Греции, которая имеет “исторические права” на эту область еще со времен Александра Македонского. Поэтому попытки славян, населяющих Македонию, представить себя самостоятельной нацией следовало пресечь в зародыше.
Глаза и уши турецких чиновников открывались только после волшебного слова “бакшиш”, но греческие торговцы в Македонии были весьма состоятельными людьми. Поэтому нет ничего удивительного в том, что в 1860-х годах турецкие власти начали гонения на деятелей македонского просвещения. Македонских учителей избивали и бросали в застенки, школы закрывали. В турецких тюрьмах погибли выдающиеся деятели македонского просвещения братья Димитр и Константин Миладиновы, учившиеся в России…

free counter Превод од руски:…Неуморната нелегална дејност на ВМРО на крај доведе до тоа, што кон 1903 година организацијата имала разгранета конспиративна мрежа во Македонија и разграноци во Софија, Стамбол и Атина. Од 1900 година започнала вооружена партизанска борба на македонските востаници. Бугарската влада тајно ја помагала дејноста на ВМРО. Исто така македонските револуционери тајно биле помагани од руските дипломатски агенти на Балканот. Заедно со тоа посетувајќи ја во декември 1902 година Софија министерот за надворешни работи на Русија Ламсдорф предложил план за создавање автономна Македонија под управување на турски паша.

Партизанската борба во Македонија прераснала во масовно Илинденско востание во 1903 година.
Повод за востанието станал колежот на христијанското население во Солун и Битола, направен од турците. На 15 јули главниот штаб на ВМРО се обратил кон големите држави со декларација, во која се говорело, дека македонскиот народ започнува борба и нема да го положи оружјето се дотогаш, додека не издејствува ослободување. Започнувањето на востанието било одредено на Илин ден – 20 јули.
На 20 јули започнала беспримерна борба на македонците со турските војски. Борбите се одвивале до ноември 1903 година. На востаниците им успеало да ослободат дел од територијата на земјата со градот Крушево.
Ниедна од балканските држави не истапила со помош за македонците. Бугарија неможела сама да војува со Турција и немала намера да ги раскинува односите со Константинопол, знаејќи, дека Русија неа во тоа нема да ја подржи. Мнението на руските дипломати било поделено: рускиот амбасадор во Софија настојувал на итна помош за Македонија, а рускиот амбасадор во Стамбол – за сурово угушување на македонското востание. Англија, Русија и Австро-Унгарија истапувале со план за урегулирање на македонскиот проблем по пат на спроведување реформи. На Турција и се предлагало да создаде автономна македонска област под управување на турска администрација, да дозволи назначување во таа област руски и австроунгарски граѓански агенти, да ја реорганизира местната жандармерија и да дозволи присуство на територијата на Македонија странски воени набљудувачи, да спроведе реформи на правните установи, да ги врати македонските бегалци и да им укажи финансиска помош. Преговорите за реформи во Македонија се одолговлечиле до почетокот на 1904 година, кога започнала руско – јапонската војна и вниманието на Русија се префрлило на исток. Бугарија, останувајќи без руската подршка и плашејќи се, дека Австро-Унгарија, користејќи се со случајот, ќе воведе војски во Северна Македонија, побрзала еднострано да ги среди своите односи со Турција.
Илинденското востание предизвикало одјек во цела Европа. Славјанското добротворно друштво во Петровград издвоило за помош на народот на Македонија 10 илјади рубљи.
Рускиот Црвен Крст започнал собирање помош за потребите на македонците. Кампања во заштита на Македонија се покренала во сите славјански земји, во Англија, Италија, Франција. но никаква вооружена помош македонците не добиле.
Силите на востаниците, останати во осаменост, биле при крај. На 2 октомври 1903 година главниот штаб донесол одлука да ја прекини борбата, но во одделни реони борби се воделе и до почетокот на ноември.
Турските казнени единици извршиле масовен колеж врз македонците, повеќе од 20 илјади бегалци биле принудени спас да бараат во Бугарија, Србија, Црна Гора. Во јужните области на Македонија банди на грчки шовинисти, најмени на Крит и во копнена Грција разврзале вистински геноцид во однос на македонското население. Пролетта 1904 година цела Европа била потресена од уништувањето на македонското село Загоричани од страна на православните грци – шовинисти, при што целото население – православни славјани-македонци – било испоклано со страшна жестокост.
Жртвите на македонците биле огромни. После половина век над Охридското езеро се издигнал споменик на паднатите во деновите на Илинденското востание – стилизирано корниште – дрво на огромен даб, кое останало без сите свои гранки…

…Неустанная подпольная деятельность ВМРО привела в итоге к тому, что к 1903 году организация имела разветвленную конспиративную сеть в Македонии и отделения в Софии, Стамбуле и Афинах. С 1900 года началась вооруженная партизанская борьба македонских повстанцев. Болгарское правительство негласно поощряло деятельность ВМРО. Также негласно македонские революционеры поощрялись русскими дипломатическими агентами на Балканах. Вместе с тем посетивший в декабре 1902 года Софию министр иностранных дел России граф Ламсдорф ясно дал понять, что Россия не позволит македонским революционным комитетам втянуть себя в вооруженную борьбу с Турцией. Вместо этого Ламсдорф предложил план создания автономной Македонии под управлением турецкого паши.

Партизанская борьба в Македонии вылилась в массовое Илинденское восстание 1903 года.

Поводом к восстанию стала резня христианского населения Салоник и Битоля, устроенная турками. 15 июля [95] главный штаб ВМРО обратился к великим державам с декларацией, в которой говорилось, что македонский народ начинает борьбу и не сложит оружия до тех пор, пока не добьется освобождения. Начало восстания было назначено на Ильин день — 20 июля.

20 июля началась беспримерная борьба македонцев с турецкими войсками. Бои шли до ноября 1903 года. Восставшим удалось освободить часть территории страны с городом Крушево.

Никто из балканских государств не выступил на помощь македонцам. Болгария не могла в одиночку воевать с Турцией и не собиралась разрывать отношения с Константинополем, зная, что Россия ее в этом не поддержит. Мнения российских дипломатов разделились: русский посол в Софии настаивал на немедленной помощи Македонии, а русский посол в Стамбуле — на суровом подавлении македонского восстания. Англия, Россия и Австро-Венгрия выступили с планом урегулирования македонской проблемы путем осуществления реформ. Турции предлагалось создать автономную македонскую область под управлением турецкой администрации, разрешить назначение в эту область русского и австрийского гражданских агентов, реорганизовать местную жандармерию и допустить присутствие на территории Македонии иностранных военных наблюдателей, провести реформу юридических учреждений, вернуть македонских беженцев и оказать им финансовую помощь. Переговоры о реформах в Македонии затянулись до начала 1904 года, когда началась русско-японская война и внимание России переключилось на восток. Болгария, оставшись без русской поддержки и опасаясь, что Австро-Венгрия, воспользовавшись случаем, введет свои войска в Северную Македонию, поспешила урегулировать свои отношения с Турцией в одностороннем порядке.

Илинденское восстание вызвало отклик во всей Европе. Славянское благотворительное общество в Петербурге выделило в помощь народу Македонии 10 тысяч рублей. [96]

Русский Красный Крест начал сбор пожертвований для нужд македонцев. Кампания в защиту Македонии развернулась во всех славянских странах, в Англии, Италии, Франции. Но никакой вооруженной помощи македонцы не получили.

Силы повстанцев, оставшихся в одиночестве, были на исходе. 2 октября 1903 года главный штаб принял решение прекратить борьбу, но в отдельных районах бои велись вплоть до начала ноября. Турецкие каратели устроили массовую резню македонцев, более 20 тысяч беженцев вынуждены были искать спасения в Болгарии, Сербии, Черногории. В южных областях Македонии банды греческих шовинистов, нанятых на Крите и в материковой Греции, развязали настоящий геноцид по отношению к македонскому населению. Весной 1904 года вся Европа была потрясена известием об уничтожении православными греками-шовинистами македонской деревни Загоричани, все население которой — православные славяне-македонцы — было вырезано со страшной жестокостью.
Жертвы македонцев были огромны. Спустя полвека над Охридским озером поднялся памятник павшим в дни Илинденского восстания — стилизованное корневище огромного дуба, лишившегося всех своих ветвей…

free counter
Пиерија
- македонска местност, расположена меѓу Пиер и Олимп на запад и Термскиот (Солунскиот) залив на исток, на север се протега до Халиакмон. Пиерија се сметала за татковина на музите. Во Пиерија се наоѓала Пидна, каде во 168 година п.н.е. последниот македонски цар Персеј бил разбиен од римјаните.

Кон V век п.н.е македонците, како што ги нарекувале местните жители, веќе поседувале сериозна воена моќ. При царот Филип II, кој владеел во 359 – 366 г.п.н.е., Македонија почнала да се шири како резултат на успешните воени походи. Врвот на моќта на Древна Македонија доаѓа за време на владеењето на Александар Македонски (356 – 323 г.п.н.е.), синот на Филип II; тогаш неговите владенија се простирале до самата река Инд во Јужна Азија и ги вклучувале грчките полиси, целата Персиска империја, Древниот Египет и дел од Индија.
Пиэрия
– македонская местность, расположенная между Пиэром и Олимпом на западе и Фермским (Салоникским) заливом на востоке, на севере доходит до Галиакмона. Пиэрия считалась родиной муз. В Пиэрии находилась Пидна, где в 168 году до н.э. последний македонский царь Персей был разбит римлянами.

К V в. до н. э. македонцы, как называли местных жителей, уже обладали серьезной военной мощью. При царе Филиппе II, правившем в 359-336 гг. до н. э., Македония стала расширяться в результате успешных военных походов. Пик могущества Древней Македонии пришелся на время правления сына Филиппа II Александра Македонского (356-323 гг. до н. э.): тогда владения его простирались до самой реки Инда в Южной Азии и включали греческие полисы, всю Персидскую империю, Древний Египет и частично Индию.

free counter
… Но, постои уште и “источен“ Александар Македонски – Искандер, таков, каков што тој бил за големите поети и научници на Истокот: Фирдоуси (ок. 934-1020 или 1030), Низами (ок. 1140 – ок. 1209), Навои (1441-1510), Бируни (973 – ок. 1050) и други …
Во војната со персијанците арапите се научиле да се борат со персиските слонови со помош на камили, покриени со расфрлувачки парчиња материја. А порано самиот Александар Македонски, ако му се верува на Фирдоуси, војувал со слоновите на индискиот цар со помош на “тенкови“ (!) – самоодни железни машини со горечка нафта внатре [2].

… Слоновите на непријателот, демек, се такви,
Што можат да изгазат секаква армија.
Штом јурнат, рушејќи се на патот,
Коњицата на опасноста неможе да и побегне.
Зашто до небо сурлите се вознесени,
Би се рекло, со Кејван високиот се дружни!
Им вели тој на иноваторите свои да се фатат
За работа – да обликуваат слон восочен,
Потоа мудреците свои ги прашува:
Кој ќе најде средство против чудовиштата такви?
Поседувачите на знаења држеле совет,
Барале одговор, и најден е одговорот.
Ке ги повика владетелот од разни краеви
Најискусните во своето дело ковачи.
Од Миср и Парс и градови други
Се собраа триесeт стотини, не помалку, од нив.
Коњ е искован од нив во назначениот рок
Седло од железо, железен јавач,
Со бруќе и бакар сите процепи зашивајќи ги
И со црна нафта коњот наполнувајќи го,
Него од внатре после тоа го запалиле,
Потоа на тркала кај царот го довезле.
“Разумен добро од сето ова ќе извлече“, -
Гледајќи, венценосниот помислил, и ете
И наредува уште десет илјади такви коњи
да се изработат, и такви јавачи…

… Дружината Искандер ја поведе по него,
Фур од далечина го гледа галопирачкиот строј,
Нафтата во ист момент во железните коњи ја запалиле
Румијците и хиндите во конфузија се најдоа,
Не се тоа јавачи на боеви коњи -
Железо што гори оди на нив,
Попусто војниците на Хинда викаат,
Со шилци боевите слонови ги силат -
Веќе сурлите долги им се изгорени,
Огромните слонови во страв се разбегаа,
И јавачите се стресоа. И веќе во бегство
се даде во ужас хиндската армија.

Ако кај Фирдоуси Александар Македонски со помош на своите мудреци измислува и создава десет илјади самоодни “железни коњи“ за борба со слоновите, тогаш кај Навои во војската на Александар Македонски се појавуваат топови и бомби. (za ova vo nareden post)…

…Однако есть ещё и “восточный” Александр Македонский – Искандер, такой, каким он был для великих поэтов и учёных Востока: Фирдоуси (ок. 934-1020 или 1030), Низами (ок. 1140 – ок. 1209), Навои (1441-1501), Бируни (973 – ок. 1050) и других…
В войне с персами арабы научились бороться с персидскими слонами с помощью верблюдов, покрытых развевающимися кусками материи. А ранее сам Александр Македонский, если верить Фирдоуси, воевал со слонами индийского царя с помощью “танков” (!) – самоходных железных машин с горящей нефтью внутри [2].

… Слоны у врага, мол, такие, что рать

Любую под силу ему растоптать.

Как двинутся, всё сокрушая в пути,

Опасности коннице не отвести.

До неба ведь хоботы вознесены,

Сказал бы, с Кейваном высоким дружны!

Велит он умельцам своим приступить

К работе – слона воскового слепить,

Потом мудрецов вопрошает своих:

Кто средство найдёт против чудищ таких?

Владевшие знаньем держали совет,

Ответа искали, и найден ответ.

Скликает владыка из разных концов

Искуснейших в деле своём кузнецов.

Из Мисра и Парса и градов других

Сошлись тридцать сотен, не менее, их.

Конь выкован ими в назначенный срок –

Седло из железа, железный седок.

Гвоздями и медью все щели зашив

И чёрною нефтью коня начинив,

Его изнутри вслед за тем подожгли,

Потом в колеснице к царю подвезли.

“Разумный добро из сего извлечёт”, –

Взглянув, венценосный подумал, и вот

Велит десять тысяч таких скакунов

Ещё смастерить, и таких седоков…

… Дружину повёл Искандер за собой,

Фур издали видит несущийся строй.

Нефть разом в железных конях подожгли –

Румийцы, и хинды в смятенье пришли.

Не всадники на скакунах боевых –

Железо горящее мчится на них.

Напрасно воители Хинда кричат,

Шипами слонов боевых горячат –

Уж хоботы длинные опалены,

Огромные пятятся в страхе слоны,

И всадники дрогнули. Вот уже вспять

Кидается в ужасе хиндская рать.

Если у Фирдоуси Александр Македонский с помощью своих мудрецов изобретает и создаёт десять тысяч самоходных “железных коней” для борьбы со слонами, то у Навои в войске Александра Македонского появляются пушки и бомбы.